ข้อมูลทั่วไปของวิสาหกิจชุมชนบ้านบางใหญ่
การลงพื้นที่เพื่อรวบรวมข้อมูลกับกลุ่มวิสาหกิจชุมชนบ้านบางใหญ่ ทำการลงพื้นที่สำหรับการหาข้อมูลจำนวน 2 ครั้ง คือ ครั้งแรกระหว่างวันที่ 12-15 มีนาคม 2556 และครั้งที่ 2 ระหว่างวันที่ 12-13 พฤษภาคม 1556 ข้อมูลและผลการรวบรวมข้อมูลสำหรับการศึกษาข้อมูลทั่วไปของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนบ้านบางใหญ่ จากการสัมภาษณ์ สังเกต และการระดมความคิดเห็นจากเวทีชุมชน มีดังนี้
1.1 ข้อมูลกลุ่มวิสาหกิจชุมชนบ้านบางใหญ่
1) สภาพทั่วไปและข้อมูลพื้นฐานของบ้านบางใหญ่
บ้านบางใหญ่ ตั้งอยู่หมู่ที่ 4 ตำบลบางนายสี อำเภอตะกั่วป่า จังหวัดพังงา อยู่ห่างจากที่ว่าการอำเภอตะกั่วป่า ประมาณ 15 กิโลเมตรและอยู่ห่างจากศาลากลางจังหวัดพังงา ไปทางทิศเหนือระยะทางประมาณ 87 กิโลเมตรโดยมีอาณาเขตติดต่อดังนี้
ทิศเหนือ ติดต่ออำเภอคุระบุรี จังหวัดพังงา
ทิศใต้ ติดต่อกับตำบลโคกเคียน อำเภอตะกั่วป่า จังหวัดพังงา
ทิศตะวันออก ติดต่อกับตำบลโคกเคียน อำเภอตะกั่วป่า จังหวัดพังงา
ทิศตะวันตก ติดต่อกับทะเลฝั่งอันดามัน
ภาพที่ 4.1 แผนที่ชุมชนบ้านบางใหญ่
สภาพภูมิประเทศ บ้านบางใหญ่มีพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นที่ราบสลับควนเขา พื้นที่ส่วนใหญ่จะผ่านการทำเหมืองแร่ หน้าดินถูกชะล้างตื้น และเป็นกรวดทราย สำหรับบริเวณที่เป็นควนราษฎรใช้เป็นที่ทำสวนยางพารา และสวนผลไม้ต่าง ๆ
สภาพภูมิอากาศ สภาพภูมิอากาศโดยทั่วไปมีฝนตกชุกเกือบตลอดทั้งปี ตั้งแต่เดือนเมษายนถึงเดือนพฤศจิกายน
เขตการปกครองและจำนวนประชากร บ้านบางใหญ่อยู่ในเขตเทศบาลตำบลบางนายสี มีจำนวนครัวเรือนประมาณ 453 ครัวเรือน ประชากรทั้งหมด 1,553 คน แยกเป็นชาย 813 คน หญิง 740 คน
สภาพสังคมและการรวมกลุ่มเกษตรกร จากสภาพของการตั้งถิ่นฐานของชุมชนเดิมเป็นชุมชนที่มีระเบียบ มีประเพณีและวัฒนธรรมเป็นแบบชาวมุสลิม มีระบบสาธารณูปโภค มีไฟฟ้าครบทุกครัวเรือน มีทางหลวงสายหลักผ่านกลางหมู่บ้าน คือ ถนนเพชรเกษม มีโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบางใหญ่ ที่อ่านหนังสือพิมพ์ประจำหมู่บ้าน โรงเรียนระดับประถมศึกษา ตู้โทรศัพท์สาธารณะ มัสยิด ศาลเจ้า จากสภาพสังคมที่ส่วนใหญ่เป็นเกษตรกร จึงได้มีการรวมกลุ่มกันเพื่อส่งเสริมอาชีพ โดยมีหน่วยงานของทางราชการเป็นผู้สนับสนุน เช่น มูลนิธิศุภนิมิตแห่งประเทศไทย สาขาตะกั่วป่า และสำนักงานเกษตรอำเภอตะกั่วป่า เป็นต้น
สภาพเศรษฐกิจ เกษตรกรส่วนใหญ่มีสิทธิในที่ดินทำกินเป็นของตนเอง มีอาชีพเกษตรกรรม รับจ้าง ค้าขาย รับราชการ และอื่นๆ ประชาชนมีรายได้เฉลี่ยอยู่ระหว่าง 71,817 บาทต่อคนต่อปี มีรายจ่ายเฉลี่ย 35,169 บาทต่อคนต่อปี เทคนิคหรือวิธีการผลิตจะดำเนินไปในลักษณะไร่นาสวนผสมเป็นส่วนใหญ่ ระบบการผลิตจะเป็นการปลูกพืชหมุนเวียนและใช้พื้นที่เป็นประโยชน์ตลอดปี สำหรับการผลิตสัตว์นั้นเป็นการเลี้ยงไว้เพื่อบริโภคและจำหน่าย ได้แก่ แพะ โคพื้นเมือง ไก่ไข่ ไก่พื้นเมือง ลักษณะการเลี้ยงจะเป็นการเลี้ยงแบบปล่อยตามธรรมชาติ ยกเว้น ไก่ไข่ ผลผลิตที่ได้จะจำหน่ายในรูปของกลุ่ม เช่น กลุ่มเลี้ยงแพะพื้นเมือง เป็นต้น
2) สภาพทั่วไปของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนบ้านบางใหญ่
สภาพทั่วไปของหมู่บ้านเกษตรกรของสมาชิกกลุ่มวิสาหกิจชุมชนบ้านบางใหญ่นั้น สมาชิกในกลุ่มมีลักษณะการกระจายตามถนนสายหลักคือถนนเพชรเกษม สำหรับที่ตั้งของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนบ้านบางใหญ่อยู่ที่ 16/51 หมู่ที่ 4 บ้านบางใหญ่ ตำบลบางสี อำเภอตะกั่วป่า จังหวัดพังงา เริ่มจัดตั้งเมื่อวันที่ 5 กันยายน 2555 จากการรวมกลุ่มของเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการต่างๆ เริ่มต้นมีจำนวนสมาชิกเพียง 25 คน ในหมู่บ้านบางใหญ่ ในครั้งนั้นประกอบด้วยกลุ่มต่างๆ ดังนี้
- กลุ่มเลี้ยงแพะพันธุ์พื้นเมือง
- กลุ่มจำหน่ายข้าวสาร
- กลุ่มออมทรัพย์
- กลุ่มแม่บ้านเกษตรกร
- กลุ่มผู้ใช้ประโยชน์จากแหล่งน้ำ
มีการจัดตั้งกลุ่มโดยใช้กิจกรรมออมทรัพย์ทุกวันที่ 5 ของเดือน มีการจัดประชุมกลุ่มเพื่อระดมความคิดเห็นและแลกเปลี่ยนความรู้และร่วมกันแก้ไขปัญหาต่างๆ ของสมาชิกด้านการเกษตร ด้านการเลี้ยงสัตว์ พร้อมทั้งจัดการออมทรัพย์ของกลุ่มสมาชิกและการจัดหาวิทยากรในการให้ความรู้ด้านวิชาการจากหน่วยงานต่างๆ
3) การรวมกลุ่มกิจกรรม
ในขณะผู้วิจัยเข้าพื้นที่วิจัย พบว่า กลุ่มวิสาหกิจชุมชนบ้านบางใหญ่มีการดำเนินงานของสมาชิก 3กลุ่มย่อย โดยทุกรายประกอบอาชีพเกษตรกรรมและอาจประกอบอาชีพอื่นเสริมควบคู่ไปด้วย โดยมีรายละเอียดของกลุ่มกิจกรรมใน 3 กลุ่มย่อยดังนี้
(1) กลุ่มออมทรัพย์ จำนวน 59 ราย
มีนางหทัยรัตน์ สืบยี่สัน เป็นหัวหน้ากลุ่ม ปัจจุบันมีสมาชิกกลุ่มจำนวนประมาณ 59 ราย โดยทุกคนที่เข้าร่วมกลุ่มวิสาหกิจชุมชนบ้านบางใหญ่จะต้องเป็นสมาชิกของกลุ่มออมทรัพย์ประเภทสามัญ ปัจจุบันกลุ่มมีเงินออมประมาณ 134,677 บาท
(2) กลุ่มจำหน่ายข้าวสาร จำนวน 23 ราย
มีนางหทัยรัตน์ สืบยี่สัน เป็นหัวหน้ากลุ่ม กลุ่มได้นำเงินจากกลุ่มออมทรัพย์มาหมุนเวียนซื้อข้าวสารมาจำหน่ายให้กับสมาชิกในราคาถูกกว่าท้องตลาด ปัจจุบันมีเงินทุนหมุนเวียน 34,900 บาท
(3) กลุ่มเลี้ยงแพะบ้านบางใหญ่ จำนวน 26 ราย
มีนางหทัยรัตน์ สืบยี่สัน เป็นหัวหน้ากลุ่ม สมาชิกกลุ่มรวมกันเรื่องการจัดการดูแลแพะ การดูแลสุขภาพ การจัดหาอาหารแพะ และการจัดจำหน่ายให้กับพ่อค้าที่เข้ามารับซื้อโดยตรง
